3194 sayılı Ä°mar Kanunu, Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik, Planlı Alanlar Tip Ä°mar YönetmeliÄŸi, Plansız Alanlar Ä°mar YönetmeliÄŸi hükümleri ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca Hidro Elektrik Santralleri’ni oluÅŸturan yapıların onaylı Ä°mar Planı’nın bulunması gerekmektedir.
Keza yukarıda bahsi geçen mevzuatın ilgili hükümleri uyarınca bahsi geçen yapıların Ä°mar Planı’nın bulunmaması halinde ilgili mercilerce Ä°mar Planı bulunmayan yapıların mühürlenmesine karar verilmesi v.s. gerekmektedir.
Nitekim Bayındırlık ve Ä°skan Bakanlığı Teknik AraÅŸtırma ve Uygulama Genel MüdürlüÄŸü’nün özellikle enerji santralleri ile ilgili olarak oluÅŸturduÄŸu 20 Nisan 1990 tarihli ve I- 07/ Ä°mar Uyg. Dai. BÅŸk. / 000096072-08069 sayılı ve Kamu Kurum ve KuruluÅŸlarına Ait Yapı ve Tesisler konulu genelgesinde:
“Kanunun “Kamuya ait tesisler” baÅŸlığı altındaki 26. maddesinde ise, kamu kurum ve kuruluÅŸlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiÅŸ olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluÅŸlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verileceÄŸi hükme baÄŸlanmıştır.
GörüldüÄŸü gibi; belediye ve mücavir alan sınırları içinde veya bu sınırlar dışında kamuya ait yapı ve tesislerin inÅŸası için öncelikle imar planlarının bulunması zorunluluÄŸu getirilmiÅŸtir.” denilmektedir.
Belirtmek gerekir ki Kastamonu Ä°l Özel Ä°daresi Kastamonu’nun Cide Ä°lçesindeki Loç Vadisi’nde yapımına baÅŸlanan Cide HES-REGÜLATÖRÜ’nün inÅŸaatını bahsi geçen yapının imar planı bulunmadığı gerekçesiyle mühürleyerek durdurmuÅŸtur.
Haricen aldığımız bilgilere göre de Bayındırlık ve Ä°skan Bakanlığı,Çevre ve Orman Bakanlığı,Devlet Su Ä°ÅŸleri Genel MüdürlüÄŸü de HES inÅŸası için mutlak surette onaylı Ä°mar Planı’nın bulunması gerektiÄŸini Cide HES-REGÜLATÖRÜ için ilgili mercilere görüÅŸ olarak belirtmiÅŸtir.
5302 sayılı Ä°l Özel Ä°daresi Kanunu’nun 10. maddesi hükmü uyarınca “Belediye sınırları il sınırı olan BüyükÅŸehir Belediyeleri hariç Ä°l çevre düzeni plânı ile belediye sınırları dışındaki alanların imar plânlarını görüÅŸmek ve karara baÄŸlamak” Ä°l Özel Ä°daresi’nin karar organı durumunda bulunan Ä°l Genel Meclisi’nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Dersim Ä°li’nde halihazırda elektrik enerjisi üreten Hidro Elektrik Santrali binaları ve müÅŸtemilatlarının bulunduÄŸu alanların 5302 Kanun hükümleri uyarınca Ä°l Özel Ä°daresi’nin görev ve yetki alanında olduÄŸu tartışmasızdır.
12 Ocak 2011 tarihinde Valilik Dersim Ä°l Özel Ä°daresi’ne baÅŸvuru yaparak
“Dersim Ä°li sınırları içerisinde elektrik enerjisi üreten UZUNÇAYIR BARAJI ve HES ile MERCAN HES’in Ä°mar Planı’nın bulunup-bulunmadığının tarafıma bildirilmesine
Dersim Ä°li sınırları içerisinde elektrik enerjisi üreten UZUNÇAYIR BARAJI ve HES ile MERCAN HES’in Ä°mar Planı bulunmuyorsa ilgililer hakkında Ä°mar KirliliÄŸine Neden Olma fiilinden Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca suç duyurusunda bulunulmasına
Dersim Ä°li sınırları içerisinde elektrik enerjisi üreten UZUNÇAYIR BARAJI ve HES ile MERCAN HES’in Ä°mar Planı bulunmuyorsa Hidro Elektrik Santrali binaları ve müÅŸtemilatlarının ivedi olarak Dersim Ä°l Özel Ä°daresi’nin ilgili organlarınca mühürlenmesine ve faaliyetlerinin durdurulmasına, karar verilmesini”
Anayasa’nın 56. maddesi ile Çevre Kanunu ve ilgili mevzuatın tarafıma verdiÄŸi yurttaÅŸlık hak ve ödevi çerçevesinde talep ettim.
Buradan ÅŸunu belirtmek isterim ki baraj ve hes projelerinin yapımının kararlaÅŸtırıldığı tüm alanlar saha itibariyle Dersim Ä°l Genel Meclisi’nin görev ve yetki sahası kapsamında kalmaktadır.
Baraj ve HES yapılarına dair olarak hazırlanması gereken mevzi imar planlarının Ä°l Genel Meclisi’nce Ä°mar Mevzuatı yönünden fen, saÄŸlık ve çevre esasları nazara alınarak deÄŸerlendirilmesi ve reddedilmesi Ä°mar Mevzuatı ve ilgili mevzuat gereÄŸince zaruridir.
Bu konuda Ä°l Genel Meclisi’nin kendisine tanınan bu yetkiyi halk ve çevre lehine kullanması gerektiÄŸi açıktır.
Zira Dersim’nde yapımı kararlaÅŸtırılan Baraj ve Hes projelerinin fen, saÄŸlık ve çevre esaslarına aykırı olduÄŸu tartışmasızdır.
Son olarak belirtelim ki Dersim Ä°l Özel Ä°daresi ve Dersim Bayındırlık ve Ä°skan MüdürlüÄŸü’nün ilgili birimlerinden haricen öÄŸrendiÄŸimiz kadarıyla Uzunçayır Barajı/Hes’in Ä°mar Planı’nın bulunmadığı ifade edilmektedir. Bu bilgi kesin bir bilgi olmamakla beraber yaptığımız baÅŸvuru üzerine kesin olarak planın bulunup bulunmadığı açığa çıkacaktır. Åžayet planlar yoksa büyük bir skandaldan söz edebiliriz.
